Đang sử dụng điện bình thường nhưng bất ngờ nghe tiếng “tạch”, đèn tắt, aptomat nhảy hoặc xuất hiện mùi khét? Rất có thể hệ thống điện trong nhà đang gặp sự cố chập điện.

Chập điện là tình trạng không nên chủ quan. Nếu chỉ xử lý bằng cách bật lại aptomat mà không tìm nguyên nhân, sự cố có thể tiếp tục xảy ra và làm nóng dây dẫn, hư hỏng thiết bị hoặc phát sinh nguy cơ cháy.

Vậy điện trong nhà bị chập do đâu, dấu hiệu nhận biết như thế nào và phải xử lý ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết dưới đây.

Chập điện trong nhà là gì?

Chập điện hay ngắn mạch xảy ra khi các phần dẫn điện trong mạch vô tình tiếp xúc với nhau hoặc tạo ra một đường dẫn điện có trở kháng rất thấp.

Khi xảy ra ngắn mạch, dòng điện có thể tăng rất nhanh. Hệ thống bảo vệ như aptomat có thể ngắt để hạn chế nguy cơ đối với dây dẫn và thiết bị.

Tùy vị trí xảy ra lỗi, chập điện có thể khiến:

• Một ổ cắm mất điện.
• Một phòng bị mất điện.
• Aptomat liên tục nhảy.
• Toàn bộ nhà mất điện.
• Ổ cắm hoặc dây điện phát nhiệt, có mùi khét.
• Xuất hiện tia lửa hoặc khói.

Điều đáng lưu ý là không phải mọi trường hợp điện chập đều khiến aptomat nhảy ngay. Vì vậy, nếu có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân thay vì chỉ đóng aptomat trở lại.

10 nguyên nhân thường khiến điện trong nhà bị chập

1. Dây điện bị hỏng lớp cách điện

Dây điện sau nhiều năm sử dụng có thể bị lão hóa, nứt hoặc bong lớp vỏ cách điện.

Khi phần dẫn điện bị lộ ra và tiếp xúc với dây khác hoặc bộ phận dẫn điện, hiện tượng chập mạch có thể xảy ra.

Đặc biệt cần chú ý dây điện đặt tại nơi có nhiệt độ cao, ẩm ướt hoặc thường xuyên chịu tác động cơ học.

2. Chuột cắn dây điện

Đây là nguyên nhân khá phổ biến trong nhà ở, phòng trọ, nhà kho và những khu vực ít người kiểm tra.

Chuột có thể cắn thủng lớp vỏ bảo vệ, khiến dây dẫn bị hở. Nếu hai dây tiếp xúc nhau, nguy cơ chập điện tăng lên.

Khi thấy dấu vết chuột hoặc dây bị cắn, không nên tiếp tục sử dụng đường điện đó trước khi được kiểm tra.

3. Ổ cắm bị cháy hoặc hỏng

Ổ cắm sử dụng lâu ngày có thể bị lỏng tiếp điểm hoặc xuống cấp.

Nếu cắm thiết bị công suất lớn vào ổ cắm không phù hợp, điểm tiếp xúc có thể nóng lên. Lâu ngày, phần nhựa có thể biến dạng hoặc cháy xém.

Một ổ cắm có mùi khét, nóng bất thường hoặc phát tia lửa cần được ngừng sử dụng.

4. Mối nối dây điện bị lỏng

Mối nối không chắc chắn có thể tạo ra điểm tiếp xúc kém.

Khi dòng điện đi qua, điểm tiếp xúc này có thể phát nhiệt. Tình trạng kéo dài có thể làm hỏng lớp cách điện và gây chập.

Đây là lý do những đường điện đã sửa chữa, nối thêm hoặc cải tạo nhiều lần cần được kiểm tra kỹ.

5. Thiết bị điện bị chập bên trong

Không ít trường hợp sự cố xuất hiện ngay khi bật một thiết bị cụ thể.

Nguyên nhân có thể nằm bên trong thiết bị như:

• Hỏng linh kiện.
• Dây điện bên trong bị hỏng.
• Động cơ gặp vấn đề.
• Bộ nguồn bị lỗi.
• Nước hoặc hơi ẩm xâm nhập.

Nếu aptomat nhảy ngay sau khi bật một thiết bị, nên ngừng sử dụng thiết bị đó và không bật thử nhiều lần.

6. Hệ thống điện bị quá tải

Quá tải không hoàn toàn giống chập điện nhưng có thể khiến dây dẫn và các điểm tiếp xúc phát nhiệt.

Việc sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một đường điện có thể khiến aptomat ngắt.

Những thiết bị như điều hòa, bếp điện, bình nóng lạnh, máy bơm hoặc máy sấy thường cần được bố trí đường điện phù hợp.

7. Điện bị rò do thiết bị hoặc dây dẫn hư hỏng

Rò điện xảy ra khi dòng điện đi ra ngoài đường dẫn dự kiến.

Nếu hệ thống có thiết bị bảo vệ chống rò, thiết bị này có thể ngắt điện khi phát hiện dòng rò vượt ngưỡng.

Các khu vực ẩm ướt cần đặc biệt lưu ý vấn đề này.

8. Nước xâm nhập vào hệ thống điện

Nước có thể xâm nhập qua:

• Ổ cắm ngoài trời.
• Nhà tắm.
• Ban công.
• Tường bị thấm.
• Hộp điện.
• Đường dây gần đường ống nước.

Nếu nghi ngờ hệ thống điện bị nước vào, không chạm vào thiết bị hoặc dây điện để kiểm tra.

9. Khoan, đóng đinh làm ảnh hưởng đường điện âm tường

Trong quá trình sửa nhà, khoan tường hoặc đóng đinh, đường dây điện âm tường có thể bị tác động.

Nếu sự cố điện bắt đầu xuất hiện ngay sau khi khoan hoặc sửa chữa, cần nghĩ đến khả năng đường dây bị ảnh hưởng.

10. Thiết bị bảo vệ hoặc tủ điện gặp sự cố

Aptomat, cầu dao, đầu nối hoặc các thiết bị trong tủ điện cũng có thể xuống cấp.

Một đầu nối nóng, lỏng hoặc thiết bị đóng cắt bị hư có thể làm hệ thống hoạt động không ổn định.

Dấu hiệu cảnh báo điện trong nhà đang bị chập

Một số dấu hiệu xuất hiện rất rõ, trong khi một số khác chỉ là cảnh báo ban đầu.

Aptomat nhảy liên tục

Đặc biệt nếu vừa bật aptomat lên đã nhảy lại, cần nghĩ đến khả năng vẫn còn lỗi trên mạch điện.

Có mùi nhựa cháy hoặc mùi khét

Mùi khét phát ra từ ổ cắm, công tắc, tủ điện hoặc trần/tường là dấu hiệu không nên bỏ qua.

Ổ cắm phát tia lửa

Tia lửa lớn hoặc lặp đi lặp lại khi cắm thiết bị có thể là dấu hiệu ổ cắm hoặc thiết bị có vấn đề.

Dây điện nóng bất thường

Dây dẫn nóng lên rõ rệt trong quá trình sử dụng có thể liên quan đến quá tải, tiếp xúc kém hoặc lỗi hệ thống.

Đèn nhấp nháy, lúc sáng lúc tối

Nếu hiện tượng xảy ra ở nhiều đèn cùng lúc, cần kiểm tra nguồn điện và đường dây thay vì chỉ thay bóng.

Tiếng rè hoặc lách tách

Âm thanh phát ra từ ổ cắm, công tắc hoặc tủ điện có thể là dấu hiệu tiếp xúc điện không tốt hoặc phát sinh hồ quang.

Điện trong nhà bị chập phải làm gì?

Khi nghi ngờ chập điện, hãy ưu tiên an toàn trước khi tìm nguyên nhân.

Bước 1: Ngừng sử dụng thiết bị

Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi bật một thiết bị, hãy ngừng sử dụng thiết bị đó.

Không tiếp tục cắm/rút hoặc bật/tắt để thử nhiều lần.

Bước 2: Ngắt nguồn điện nếu có thể

Nếu có thể tiếp cận tủ điện một cách an toàn, có thể ngắt aptomat phù hợp hoặc nguồn điện tổng.

Nếu tủ điện có khói, tia lửa, cháy hoặc bị nước vào, không cố tiếp cận.

Bước 3: Đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm

Trẻ em và người không có nhiệm vụ xử lý sự cố nên tránh xa khu vực có dây điện, ổ cắm hoặc thiết bị đang gặp vấn đề.

Bước 4: Không chạm tay vào dây điện

Ngay cả khi nghĩ rằng aptomat đã ngắt, không nên chạm trực tiếp vào dây dẫn nếu chưa có phương pháp kiểm tra phù hợp.

Bước 5: Gọi thợ điện nếu không xác định được nguyên nhân

Đặc biệt cần gọi thợ nếu sự cố nằm trong tủ điện, đường dây âm tường hoặc có dấu hiệu cháy.

Cách xử lý chập điện theo từng trường hợp

Chập do ổ cắm

Ổ cắm cháy, nứt, biến dạng hoặc nóng bất thường cần được ngừng sử dụng và kiểm tra.

Không nên chỉ quấn băng keo lên phần cháy rồi tiếp tục cắm thiết bị.

Chập do dây điện

Cần xác định đoạn dây bị hư hỏng, kiểm tra nguyên nhân và xử lý bằng vật tư phù hợp.

Với dây âm tường, không nên tự ý đục tường nếu chưa xác định vị trí đường dây.

Chập do thiết bị điện

Thiết bị nghi ngờ gây chập cần được ngắt khỏi hệ thống và kiểm tra.

Nếu thiết bị có mùi khét, khói hoặc dấu hiệu cháy, không nên cấp điện lại để thử.

Chập tại tủ điện

Đây là trường hợp cần đặc biệt thận trọng. Không nên tự tháo nắp tủ, siết dây hoặc thay aptomat nếu không có chuyên môn.

Phân biệt chập điện và quá tải

Hai hiện tượng này dễ bị nhầm lẫn.

Trên thực tế, chỉ dựa vào việc aptomat nhảy hay không là chưa đủ để xác định chính xác nguyên nhân.

Có nên bật lại aptomat sau khi bị chập?

Không nên bật lại liên tục.

Nếu aptomat vừa đóng đã ngắt, điều đó có thể cho thấy lỗi vẫn còn tồn tại.

Việc cố bật nhiều lần có thể khiến dòng điện bất thường tiếp tục xuất hiện. Tốt nhất là ngắt các thiết bị có thể ngắt an toàn và gọi người có chuyên môn kiểm tra nếu sự cố vẫn tiếp diễn.

Những sai lầm cần tránh khi chập điện

Khi xử lý sự cố điện tại nhà, tuyệt đối tránh những cách làm thiếu an toàn như:

• Bật aptomat liên tục để thử.
• Dùng tay chạm vào dây điện.
• Dùng nước dập đám cháy điện.
• Dùng dây kim loại đấu tắt thiết bị bảo vệ.
• Thay aptomat có thông số lớn hơn tùy ý.
• Tiếp tục sử dụng ổ cắm đã cháy.
• Chỉ quấn băng keo lên dây cháy rồi cấp điện.
• Tự tháo tủ điện khi không có chuyên môn.
• Tự đục tường tìm dây điện âm tường.

Khi nào cần gọi thợ điện khẩn cấp?

Không nên chờ đến khi mất điện hoàn toàn mới gọi thợ. Hãy tìm hỗ trợ sớm nếu hệ thống xuất hiện:

• Mùi khét kéo dài.
• Khói từ ổ cắm hoặc tủ điện.
• Tia lửa điện.
• Dây điện cháy hoặc chảy vỏ.
• Ổ cắm nóng bất thường.
• Aptomat nhảy liên tục.
• Tiếng nổ hoặc lách tách trong tủ điện.
• Điện chập chờn kèm mùi khét.
• Khu vực điện bị ngập hoặc ngấm nước.

Nếu có cháy, cần ưu tiên đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm và gọi lực lượng cứu hỏa. Chỉ ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn và không dùng nước để dập cháy khi chưa chắc chắn nguồn điện đã được cô lập.

Trung tâm điện nước Hà Nội – hỗ trợ sự cố điện khẩn cấp

Nếu bạn đang gặp tình trạng điện trong nhà bị chập, aptomat nhảy liên tục, ổ cắm phát tia lửa, dây điện có mùi khét, mất điện bất thường hoặc cần kiểm tra hệ thống điện, có thể liên hệ:

Trung tâm điện nước Hà Nội
SĐT/Zalo: 0383.725.820

Khi gọi hoặc nhắn Zalo, nên cung cấp thông tin về:

• Khu vực đang xảy ra sự cố.
• Aptomat có nhảy hay không.
• Sự cố xuất hiện từ thời điểm nào.
• Có mùi khét, khói hoặc tia lửa không.
• Trước đó có sử dụng thiết bị công suất lớn hay không.
• Nhà có vừa sửa chữa, khoan tường hoặc thay đổi đường điện không.

Nếu gửi hình ảnh/video hiện trạng, chỉ thực hiện khi không phải tiếp cận phần điện nguy hiểm.

Cách phòng tránh chập điện trong gia đình

Một số thói quen đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ sự cố:

Không cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ

Đặc biệt tránh tập trung nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một ổ cắm hoặc đường điện.

Kiểm tra dây điện định kỳ

Dây nứt, giòn, cháy xém hoặc bị chuột cắn cần được xử lý sớm.

Thay ổ cắm và công tắc xuống cấp

Không nên tiếp tục sử dụng thiết bị đã lỏng, nóng hoặc có dấu hiệu cháy.

Giữ hệ thống điện khô ráo

Đặc biệt tại nhà tắm, bếp, ban công và khu vực ngoài trời.

Kiểm tra hệ thống điện khi sửa nhà

Trước khi khoan, đóng đinh hoặc cải tạo tường, cần xác định vị trí đường điện âm tường để hạn chế rủi ro.

Kiểm tra hệ thống điện nhà cũ

Những ngôi nhà sử dụng hệ thống điện lâu năm nên được kiểm tra tổng thể để phát hiện dây dẫn xuống cấp, mối nối kém và thiết bị bảo vệ không phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về điện bị chập

Tại sao điện trong nhà bị chập nhưng aptomat không nhảy?

Có thể sự cố không tạo ra điều kiện khiến thiết bị bảo vệ ngắt ngay hoặc vấn đề nằm ở một phần mạch riêng. Aptomat không nhảy không có nghĩa hệ thống chắc chắn an toàn.

Aptomat nhảy liên tục có phải do chập điện không?

Không nhất thiết. Ngoài chập mạch, aptomat còn có thể ngắt do quá tải, rò điện hoặc vấn đề với chính thiết bị bảo vệ.

Chập điện có gây cháy không?

Có thể. Nếu sự cố tạo nhiệt hoặc hồ quang gần vật liệu dễ cháy, nguy cơ cháy có thể xảy ra.

Có thể tự sửa chập điện tại nhà không?

Nếu không có chuyên môn, không nên tự sửa các sự cố liên quan đến dây dẫn, tủ điện, mạch âm tường hoặc điểm cháy. Việc kiểm tra sai cách có thể gây điện giật hoặc làm sự cố nghiêm trọng hơn.

Tại sao bật một thiết bị là aptomat nhảy?

Có thể thiết bị đó bị chập, rò điện hoặc có lỗi trong mạch. Nên ngừng sử dụng thiết bị và kiểm tra thay vì bật lại nhiều lần.

Kết luận

Điện trong nhà bị chập là sự cố cần được xử lý nghiêm túc. Nguyên nhân có thể đến từ dây dẫn hư hỏng, ổ cắm cháy, mối nối lỏng, thiết bị điện lỗi, quá tải, nước xâm nhập hoặc hệ thống điện đã xuống cấp.

Khi phát hiện mùi khét, tia lửa, tiếng lách tách, dây nóng hoặc aptomat liên tục nhảy, đừng cố cấp điện trở lại để thử. Hãy ưu tiên bảo đảm an toàn cho người trong nhà, ngắt nguồn nếu có thể thực hiện an toàn và tìm người có chuyên môn kiểm tra.

Trung tâm điện nước Hà Nội
 SĐT/Zalo: 0383.725.820